Ndikimet nga sektori prodhues industrial
LOGO2.jpg - 2101 Bytes
Homepage

Ne sektoret prodhues industriale gjate periudhes 1993-1994 ndermarrjet qe shkaktojne ndotje te mjedisit kane punuar vetem pjeserisht dhe ne pergjithesi, nen kapacitetin e tyre te projektuar. Pavaresisht nga kjo, ndotja e shkaktuar nga ndermarrjet ne pune ka qene ne te njejtat nivele si edhe me pare, duke qene se nuk jane marre masa teknike per permiresimin e teknologjise se prodhimit, e cila eshte mjaft e prapambetur. Gjithashtu nuk u morren masa, per rivenien ne pune te impianteve te pakta ekzistuese.

Nder ndotesit kryesore ne kuadrin e ketij sistemi prodhues eshte industria e nxjerrjes dhe e perpunimit te naftes e te gazit. Teknologjia e vjeteruar qe zbatohet edhe sot per nxjerrjen e perpunimin e naftes, kujdesi i paket per shfrytezimin me efektivitet te pajisjeve qe menjanojne ndotjen e ujit dhe te tokes si edhe moszbatimi i kerkesave per mbrojtjen e mjedisit ne kerkimin dhe nxjerrjen e naftes, jane faktoret kryesore te ndotjes se mjedisit nga ky sektor.

Kombinati i Perpunimit te Thelle te Naftes ne Ballsh perben aktualisht nje nga objektet me te medha ndotese, qe shkarkon sasi te medha ujerash te ndotura, te cilat perfundojne ne lumin e Gjanices pa kurrefare perpunimi, si edhe gaze te demshme ne atmosfere (H2S e SO2), ndikimi negativ i te cilave ndihet ne zonen dhe qytetin e Ballshit.

Ne sektorin e minierave e te metalurgjise ndotje te ujit dhe te tokes kane shkaktuar fabrikat e pasurimit te mineraleve te kromit e te bakrit, si edhe minierat perkatese kurse ndotje te konsiderueshme te ajrit me SO2 shkaktojne fabrikat e shkrirjes se bakrit ne Kukes, Rubik e Lac, ku teknologjia e shkrirjes ka mbetur shume prapa nivelit bashkekohor. Per me teper ne uzinen e Lacit te projektuar ne kombinim me fabriken Nr.2 te acidit sulfurik, gazi SO2 me perqendrim me te larte se ne uzinat e tjera te shkrirjes shkarkohet drejtperdrejt ne atmosfere, duke qene se fabrika perkatese e acidit sulfurik prej disa vitesh nuk funksionon, me pamundesi teknike-financiare per t'u rivene ne pune.

Ndotja e mjedisit nga ana e industrise kimike gjate 1993 e vecanerisht gjate 1994, ka qene me e paket per shkak se nje pjese e mire e ndermarrjeve kimike nuk ka patur veprimtari prodhuese, ose ka punuar ne periudha te shkurtra e me prodhimtari te ulet. Keshtu, Uzina e Sodes ne Vlore qe ka qene ndotes i madh i mjedisit natyror, nuk ka punuar dhe eshte klasifikuar nga ana e Agjensise se Ristrukturimit te Ndermarrjeve si objekt qe nga pikepamja teknike e financiare nuk i permbush kerkesat e sistemit te ekonomise se tregut.

Pavaresisht nga shkalla e ulet e prodhimit, Uzina e acidit sulfurik dhe e superfosfatit ne Lac shkakton ndotje te ujerave (H2SO4, H2SiF6, etj.) dhe te ajrit (SO2, gaze te fluorit), kurse ne Uzinen e plehrave azotike ne Fier problem shqetesues jane shkarkimi i gazeve NOx dhe NH3 ne atmosfere, si edhe i ujerave amoniakore.

Ndotje te ajrit me bloze, SO2, tymra e hira shkaktojne edhe TEC-et.

Probleme te ndotjes se mjedisit ne sektoret e industrise se lehte ka ne fabrikat e lekureve dhe te tekstilit te cilat shkarkojne ujera te ndotura pa iu nenshtruar asnje procesi pastrimi, duke shkaktuar keshtu ndotje te ujerave siperfaqesore me komponime squfuri (sulfure), kromi, me lende organike etj.

Ndotja nga fabrikat e letres, te cilat me pare kane qene burime te medha te ndotjes se ujerave natyrore, tani praktikisht eshte menjanuar, duke qene se gjate vitit 1993 e ne vazhdim fabrikat e letres kane punuar shume pak dhe kryesisht me leter te riqarkulluar. Prodhimi i letres me material te riqarkulluar eshte nje zgjidhje qe nuk krijon probleme te ndotjes se mjedisit ne stadin e prodhimit; nga ana tjeter ai duhet nxitur si nje menyre qe menjanon ndotjen urbane nga mbeturinat e ambalazheve prej letre e kartoni.

Ndotje te mjedisit me lende te ngurta kane shkaktuar edhe fabrikat e perpunimit te lendeve plastike ne uzinat e Lushnjes dhe te Durresit. Nje burim i fuqishem i ndotjes me plumb eshte reparti metalurgjik i uzines se prodhimit te baterive ne Berat ku situata e krijuar kerkon nderhyrje te domosdoshme per te ulur nivelin e ndotjes.

Pasqyra 1. Shkarkimet e lendeve ndotese ne ajer, uje dhe toke per 9 muajt e pare, 1993 nga ana e ndermarrjeve te sistemit te Ministrise se Industrise, Burimeve Minerare dhe Energjetike.

No

Enterprises/sectors

Waste water

Various gases (000/m3)

Dust

Solid waste (tons)

 

 

(000/m3)

SO2

Hc

CO

NH3

NOx

in tons

Sterile

Sludge

Ashes

Combustibles

 

Copper plant Kukes

 

2245

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Copper plant Rubik

 

1256

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Copper plant Laç

 

1126

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

TH P S

76.7

3695

 

 

 

 

8152

 

72.4

81905

 

 

Deep Oil Proc. Pl Ballsh

1883

295

17144

 

 

 

 

 

 

 

601

 

Nitrate Plant

18.9

103

 

 

96.5

12405

 

 

 

 

 

 

Oil extraction

604

71.6

13352

 

 

 

 

 

 

 

863.3

 

Caustic Soda-PVC Pl

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Superphosphate Laç

584.7

23800

 

 

 

 

35.5

647

 

 

 

 

Iron-Chromium.Burrel

 

41

861

7900

 

 

141

23984

 

 

 

 

Iron-Chromium.Elbasan

 

35

671

6118

 

 

109

18573

 

 

 

 

Chromium mines

 

 

 

 

 

 

 

19975888

 

 

 

 

Copper mines

1207

 

 

 

 

 

 

170355

 

 

 

  • Coal mines

     

     

     

     

     

     

     

    143800

     

     

     

     

    Mechanical Industry

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    Paper Industry

    268

     

     

     

     

     

     

     

    32

    537

    3200

     

    Total

    4642.3

    32667

    32028

    14018

    96.5

    12405

    8437.5

    557117

    104.4

    82442

    4664.3

    Pasqyra 2. Shkarkimet e lendeve ndotese ne ajer, uje dhe toke per 9 muajt e pare, 1994 nga ana e ndermarrjeve te sistemit te Ministrise se Burimeve Minerare dhe Energjetike.

     

     

     

     

    Enterprises/sectors

    Waste water

    Various gases (000/m3)

    Solid wastes (000/ton)

     

     

    (000/m3)

    SO2

    CO2

    CO

    H2S

    Hc

    Sterile

    Sludge

    Dust

    Combustibles

     

    Chromium mines

     

     

     

     

     

     

    170

     

     

     

     

    Copper mines

     

     

     

     

     

     

    46

     

     

     

     

    Coal mines

     

     

     

     

     

     

    50

     

     

     

     

    Chromium Enrichment

    2280

     

     

     

     

     

     

    127

     

     

     

    Cooper Enrichment

    218

     

     

     

     

     

     

    39

     

     

     

    Chromium smelter

    320

    73

    1520

     

     

     

    45

     

    0.250

     

     

    Copper smelter

    100

    1150

    125

     

     

     

    0.7

     

    0.013

     

     

    Oil extraction

    495

    82

    3078

     

    50

    10500

     

    0.5

     

    0.5

     

    Oil processing

    3667

    1540

    60075

     

    11000

    132

     

    0.5

     

    0.5

     

    Th P S Fier-Ballsh

    582

    1113

    41300

     

     

     

     

     

    0.257

     

     

    Total

    3958

    106098

     

    11050

    10632

    311.7

    167

    0.52

    1.0

    Ne pasqyren Nr.1 jepen disa te dhena sasiore per shkarkimin e lendeve ndotese ne ajer, uje e toke gjate 9 muajve te pare te vitit 1993 nga ndermarrjet kryesore prodhuese te sistemit te Ministrise se Industrise, Burimeve Minerare dhe Energjetike, ndersa ne pasqyren Nr.2 te dhena te ngjashme jane dhene per 9 muajt e pare te vitit 1994 per ndermarrjet e sistemit te Ministrise se Burimeve Minerare dhe Energjetike.

    Te dhena per shkallen e ndotjes se ujerave siperfaqesore te vendit, te furnizuara nga ana e Institutit Hidrometeorologjik, jepen ne pasqyrat 3 dhe 4.

    Pasqyra 3. Disa krakteristika cilesore te ujerave te lumenjve Kir e Shkumbin (ne mg/l).

    River Year Dissolv O2 NBO5 NH4 NO2
    Kir 1989

    1994

    0.05

    8.51

    25.50

    6.71

    0.20

    0.06

    0.15

    0.15

    Shkumbin 1989

    1994

    5.85

    11.84

    14.85

    2.96

    1.30

    0.64

    0.30

    0.20

    Te dhenat e pasqyres 3 tregojne se gjendja e ujerave te lumenjve Kir e Shkumbin eshte permiresuar e normalizuar per shkak te mungeses se veprimtarise industriale, ne dallim nga gjendja e disa viteve me pare kur ndotja nga industria i kishte shnderruar keto ujera, ne periudha te caktuara te vitit, ne ujera pa jete, sic e tregojne vleftat e uleta te oksigjenit te tretur, deri ne pothuajse mungese te plote te tij.

    Pasqyra 4. Disa karakteristika cilesore te ujit te Lumit te Tiranes (ne mg/l).

    Year Dissolv O2 NBO5 NH4 NO2
    Tirana River 1989

    1994

    5.40

    6.28

    37.50

    7.00

    3.50

    0.20

    0.35

    15.09

    Eshte per t'u theksuar se ujerat e Lumit te Tiranes perpara hyrjes ne qytet jane te pastra dhe kane karakteristikat e ujit te pijshem, por me pas ato ndoten ne shkalle te konsiderueshme sepse ne to vazhdojne te shkarkohen ujerat komunale dhe se ne shtratin e lumit shkarkohen plehra te ndryshme.

    Sektori i transportit, ne krahasim me periudhen e meparshme, shkakton nje ndotje me te madhe te ajrit me pluhur dhe me tymra e gazra te shkarkimeveve, duke perfshire ketu ndotjen nga komponimet e plumbit. Shkak per kete eshte rritja e madhe e numurit te mjeteve te transportit qe ne fund te vitit 1994 arriti ne me se141,500 (automjete shteterore e private te te gjitha llojeve duke perfshire dhe traktoret rrugore e motorcikletat) si edhe gjendja e dobet teknike e tyre dhe kontrolli i paket i ushtruar ndaj automjeteve. Me e renduar eshte gjendja ne qytete, ku krahas papastertive te medha neper rruge, parkimi i autoveturave e sidomos i kamioneve te te gjitha madhesive ne mjediset e gjelbra e te shlodhjes ne blloqet e banimit, i ka shnderruar keto ne sheshe parkimi dhe servisi, te improvizuara ose te organizuara, ka krijuar probleme te reja per cilesine e jetes urbane qe lidhen si me ndotjen e ajrit e te tokes,ashtu edhe me zhurmat qe jane shqetesuese ne cdo kohe te dites e te nates. Hyrja gjate kater viteve te fundit e automjeteve, shumica e te cileve te amortizuar, jo vetem qe ka rritur nivelin e ndotjes kimike ne qytetet kryesore por ka demtuar mjedisin e vecanerisht peisazhin per shkak te abandonimit pa kriter te tyre dhe krijimit kudo te varrezave te makinave jashte perdorimit.

    Updated: 25/10/98 by:cep@cep.tirana.al