Gjendja e mjedisit në Shqipëri 1997 - 1998
Faqja Kryesore   |   Rreth Shqiperise   |  Rreth ketij Raporti   |   FAQ    |    Feedback    |    Lidhje    |   Harta

UJERAT E BRENDSHME DHE BREGDETARE

   Cilat jane shkaqet e problemeve?     

Lumenjte

Përdorimi i ujërave

Burimet ujore përdoren për qëllime dhe në sektorë të ndryshëm të ekonomisë, si në sektorin e punëve publike, bujqësi, industri, turizëm, prodhim energjie, transport etj. Rritja e popullsisë, industrializimi, intensifikimi i bujqësisë, kanalizimet, ndërtimi i rezervuarëve dhe rritja e përdorimit të ujit për qëllime argëtimi e sporti kanë çuar në rritje të kërkesës për të. Humbjet në rrjet, përmbytjet dhe keqadministrimi i ujit ndikojnë në rritjen artificiale të kësaj kërkese. Në këtë kontekst nevoja për administrimin e qëndrueshëm të ujërave është shumë e qartë.
Burim kryesor për furnizimin me ujë janë ujërat nëntoksore dhe më pak ujërat sipërfaqësore. Sasia qër furnizohet nga uji i shkripëzuar i detit është e papërfillshme.
Figura (Shpërndarja sektoriale e përdorimit të rezervave ujore më 1997-1998
Burimi MEPP
) jep rezervat ujore të përdorura gjatë viteve 1997-1998. Vihet re se sektori me harxhime maksimale të ujërave nëntoksore është ai për përdorim publik, kryesisht për furnizimin e popullatës me ujë të pijshëm. Gjithashtu vihet re që një sasi e konsiderueshme e ujërave nëntokësore (rreth 20%) janë përdorur për ujitje në bujqësi.

figurën (Shpërndarja gjeografike e furnizimit me ujë të pijshëm,Burimi MPPT ) jepet shpërndarja e përdorimit të ujit të pijshëm sipas rretheve. Nga të dhënat shihet se rrjeti i shpërndarjes së ujit për nevoja publike mbulon të gjithë territorin e Republikës së Shqipërisë. Megjithatë duhet theksuar se ky rrjet në disa zona është i amortizuar, si edhe ka humbje të mëdha, shpërdorime dhe administrim jo efektiv të ujit. Për më tepër, levizja e pakontrolluar dhe në shkallë të madhe e popullsisë drejt qyteteve të mëdha ka bërë që të ketë shpërpjesëtime në furnizimin me ujë. Kryeqyeti i vendit Tirana është mjaft problematik në këtë drejtim . Në vend janë tri impiante të ujërave të pijshëm: impianti i Brarit në Tiranë, i Pjeshkazezit në Durrës dhe impianti i ri i Bovillës në Tiranë, nga të cilët, dy të parët janë jashtë funksionit. Në bujqësi përdoren për ujitje sa
si të mëdha uji që merren nga 626 rezervuare të shpërndarë në të gjithë territorin e vendit. Vëllimi shumar i ujërave në ta është
562 282 000 m3 dhe është i llogaritur për të ujitur një sipërfaqe toke prej 154 021 ha. Për ujitjen e tokave bujqësore në vend janë ndërtuar më se 700 ujëmbledhës artificiale me sipërfaqe të përgjithshme prej 40 km2 dhe vëllim 400 milion m3. Ujëmbledhësit më të mëdhenj janë i Thanës, Kurjanit, Gjançit, Janjarit etj.
Shqipëria mund të konsiderohet si një vend me rrjet të mirë ujitjeje. Ndihmesë të rëndësishme për fuqizimin e këtij rrjeti po jep ndërmarrja dhe zbatimi i shumë projekteve për rehabilitimin e sistemit ujitës në bujqësi, të financuara nga donatorë të ndryshëm.
Përdorimi i ujit nga sektori i industrisë ka rënë në mënyrë të ndjeshme për shkak të ndërprerjes këto vitet e fundit të prodhimit të industrisë së rëndë që ishte një konsumatore shumë e madhe e ujit.

Shkarkimet në ujëra.

Gjatë viteve 1997-1998 janë shkarkuar në lumenj, rezervuarë, liqene etj., përkatësisht 3 340 ton dhe 12 450 ton shkarkimeve të lëngëta. Në figurën 3.32 janë dhënë sasitë e shkarkimeve sipas sektorëve të ndryshëm të ekonomisë. Shihet se pjesa më e madhe e shkarkimeve i takon industrisë: prodhimi i çimentos, i lëkurëve dhe këpucëve, qeramika, industria mekanike, tekstilet, industria e drurit dhe e letrës, etj. Industria e naftës dhe e gazit shkarkon sasi të konsiderueshme duke zënë afërsisht 22% të të gjitha shkarkimeve te lëngëta në shkallë vendi. Industria minerale ka shkarkuar sasi të vogla lëndësh ndotëse sepse pothuajse nuk ka punuar.
Për sa i takon ndotjes së ujërave nëntokësore, burimi difuziv më kryesor është bujqësia. Disa ndotës hyjnë në mjedis me depozitimet atmosferike. Identifikimi i llojeve të lëndëve ndotëse dhe përcaktimi i sasive të tyre është më i lehtë për burimet fikse të ndotjes.
Potenciali ekotoksik i shkarkimeve të lëngta nuk është monitoruar dhe vlerësuar në mënyrë sistematike dhe sektoriale. Gjatë vitit 1997 dhe 1998 në kuadër të një studimi për vlerësimin energjetik të shkarkimeve të lëngëta të industrisë agro-industriale që u financua nga Ministria e Arsimit dhe e Shkencës, janë monitoruar në shkallë vendi dhe sipas industrive përfaqësuese disa parametra makrondotës, si NBO5 dhe NKO. Të dhënat tregojnë se vlerat e parametrave të matur i tejkalojnë disa herë standardet përkatëse evropiane.
Duke qenë se prodhimi industrial kimik, minerar dhe metalurgjik ka rënë në mënyrë të dukshme shkarkimet nga këto industri edhe pse karakterizohen nga vlera të larta ekotoksiciteti (duke qenë se shkarkimet e lëngëta nuk i nënshtrohen asnjë trajtimi kimik, fiziko-kimik dhe biologjik për pastrim) nuk janë në gjendje të ndryshojnë dukshëm cilësinë e mjedisit pritës për shkak të vëllimit të vogël të tyre. Përjashtim bën industria e naftës, problematika e së cilës është trajtuar veçmas.

Figura (Shpërndarja sektoriale e shkarkimeve të lëngëta. Burimi MEPP)
Pavarësisht nga sasia e pakët, potenciali ndotës i ujërave të shkarkimeve është më i madh në rastin kur komponimet ose elementet ndotëse që ato përmbajnë klasifikohen si të rrezikshme. Nga e gjithë masa e shkarkimeve të lëngëta për vitet 1997-1998, janë monitoruar në mënyrë sistematike shkarkimet e lëngëta të indutrisë së nxjerrjes së naftës e të gazit.

 

 

 Shfleto Kapitullin
 
Veprimi
 

 Cfare mund te beni ju!  

Treguesit
 
 Per me teper...


 

   

 

 Web site maintained by:  webmaster
 Page Editor:   
This page was last updated: 07.11.2000