qveynis umTavresi mdinareebis - mtkvrisa da rionis auzebis qvemo weli binZurdeba adaminTa qmedebis Sedegad: samrewvelo gaWuWyianebiT, municipaluri da sasoflo-sameurneo CaSvebebiT.
saqarTvelos mosaxleobis 56% qalaqSi cxovrobs (1989 w.). es ZiriTadi mizezia
imisa, rom qveyanaSi daWuWyianebis mTavari centrebi Tavmoyrilia ramdenime
qalaqSi - industriul centrebSi: Tbilisi (1.2 mln. kaci), quTaisi (300 000),
rusTavi (100 000), zestafoni (40 000).
qalaqebze uaryofiTad moqmedebs moZvelebuli municipaluri infrastruqtura (mirp), dabinZurebuli wylis gamwmendi simZlavreebis ukmarisoba da xSirad uqonloba, agreTve narCenebis marTvis araadekvaturi praqtika. zedapiruli wylebi, romelzec damokidebulia qalaqebi. binZurdeba municipaluri da industriuli Camdinare wylebiT (miuxedavad imisa, rom industriuli dabinZureba Semcirebulia amJamindeli ekonomikuri krizisiT).
rekomendaciebi wylis xarisxis Sefasebasa da regulirebis gaumjobesebuli sistemis organizaciisaTvis (Sesabamisi monitoringuli da laboratoriuli programisaTvis specifiuri rekomendaciebis CaTvliT), md. mtkvris dabinZurebis ZiriTadi specifiuri parametrebis gaTvaliswinebiT, rekomendirebulia politikisa da marTvis gaumjobeseba, maT Soris sinjebis aRebis meTodebi, maTi damuSavebis procedurebi. SemoTavazebulia winadadebebi, Tu rogor unda moxdes personalis ukeT organizeba monitoringis, licenzirebisa da Sesabamisi auditisaTvis, agreTve personalis treningis pirobebi.
wyali Zlier binZurdeba sasuqebiTa da pesticidebiT (dasaSveb normaze 5-10-jer gadaWarbebiT). sayofacxovrebo da samrewvelo Camdinare wylebis mxolod 13% iwmindeba CaSvebamde, mraval samrewvelo raionSi sayofacxovrebo saWiroebisaTvis mxolod WuWyiani wyalia xelmisawvdomi. uaresi mdgomareobaa baTumis, foTisa da soxumis raionebSi. es regioni Waobis amoSrobis (s/sameurneo mizniT) Sedegad dabinZurebis kerebiT gadaitvirTa.
kanalizaciiT CaSvebuli wylis raodenoba mTeli dabinZurebuli Canadenis 60%-ia. kanalizaciis sistema mxolod 45 dasaxlebul punqtSia. aqedan mxolod 32-ia aRWurvili gamwmendi nagebobebiT, romlebiTac iwmindeba organuli nivTierebebis 50%.
1991 wels, saqarTveloSi sameurneo, sayofacxovrebo da sxva miznebisaTvis aRebulia 3337 mln. kub.m wyali (1992 w. 3575.03 mln.kub.m). gamoyenebul iqna 2867 mln. kub.m. maT Soris mrewvelobaSi - 888 mln. kub.m wyali. wyalsatevebSi sul CaSvebul iqna 1144,38 mln. kub.m wyali. aqedan gaWuWyanebuli iyo 90.5 mln. kub.m, xolo 21.4 mln. kub.m - arasrulad gawmendili, ris Sedegadac zedapirul wylebSi CaSvebul iqna 101.37 aTasi tona damabinZurebeli nivTiereba. wylis gaWuWyianeba ZiriTadad sayofacxovrebo-komunaluri meurneobidan da samrewvelo sawarmoebidan xdeboda, maTze Sesabamisad modioda 57.6% (58.42 aT. t) da 40.0% (42.58 aT. t). dabinZureba ZiriTadad xdeba metalurgiis, navTobgadamamuSavebeli, qvanaxSirisa da qimiuri mrewvelobis, energetikis obieqtebis funqcionrebis Sedegad.
dasawyisi |
wylis resursebi |
dabinZurebis "cxeli wertilebi" |
ZiriTadi dabinZurebuli mdinareebi |